العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
745
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
كشتن نيست . اگر غير شراب فرو شد از مسكرات و آن را حلال داند بايد تعزيرش كرد . اگر مايعى را به هوس آن كه شراب است بنوشد پس از آن معلوم شود مسكر نبود اگر چه در آخرت مانند كسى است كه شراب نوشيده و همان عقاب دارد كه شراب خوار حقيقى اما در اين جهان حد ندارد زيرا كه حد براى نوشنده مسكر است و عذاب آخرت براى مخالف فرمان پروردگار و بعضى گويند در آخرت هم عقاب ندارد و اين قول نادر است و صحيح نيست روايات نيز بر عقاب او دلالت دارد و بعضى گويند عمل اين مرد متجرى قبح فعلى ندارد و قبح فاعلى دارد و عقاب آخرت بر قبح فعلى است نه قبيح فاعلى امام گوينده اين كلام را بى دقت و تأمل گفته است زيرا كه فعل با قطع نظر از فاعل قبيح نيست و فاعل نيز با قطع نظر از فعل قبيح نمىباشد سنگى كه از بلندى بيفتد و كسى را بكشد فعل قبيح نيست و انسانى كه صفت بد دارد نه عمل بد قبيح نيست فاعل را ملامت مىكنند براى نيت بد يا عمل بد پس قبيح هم بفعل مربوط است و هم به فاعل . بعض اهل حديث مىگويند بعضى را خدا ناپاك و با طينت خبيث و آماده معصيت آفريده است اگر اين سخن صحيح باشد البته به خلقت بد عقاب ندارد چون تقصير از او نيست و اگر به اختيار نيت به دو عمل بد كند عقاب دارد . اگر پيش از آن كه گواهان شهادت دهند از نوشيدن مسكر توبه كند حدش ساقط مىشود و اگر پس از آن توبه كند ساقط نمىشود .